भौगोलिक तथा ऐतिहासिक परिचय

पूर्वी नेपालको भौगोलिक र जलवायु विविधतायुक्त ऐतिहासिक गौरव बोकेको जिल्ला मोरङ हो। महाभारत कालमा विराट राजाको राजधानीको रूपमा रहेको मानिएको मोरङ जिल्लामा प्राचीन कालमा "हाङ" नाम गरेका किराँती राजाले राज्य सञ्चालन गरेको पाइन्छ। त्यसवेला यस प्रशासनिक क्षेत्रलाई "मवारङ" भनिन्थ्यो। त्यही मवारङ भन्ने शब्द नै अपभ्रंश भई मोरङ भन्न थालिएको हो भन्ने किम्वदन्ती रहेको छ।

पहाडी क्षेत्र, भावर क्षेत्र तथा तराई क्षेत्र मिलेर बनेको यो जिल्ला नेपालको औद्योगिक एवं व्यापारिक केन्द्रको रूपमा पनि परिचित छ। प्रारम्भमा मोरङ जिल्लाले हालको झापा तथा सुनसरी जिल्लासमेत समेट्थ्यो। वि.सं. २०१८ सालको जिल्ला विभाजन पश्चात हालको जिल्ला कायम हुन गएको हो। जनसङ्ख्याको दृष्टिकोणले नेपालको दोस्रो ठूलो जिल्ला र कोशी प्रदेशको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो।

• अवस्थिति: २६° २२' देखि २६° ५३' उत्तरी अक्षांश र ८७° १६' देखि ८७° ४१' पूर्वी देशान्तर (उचाइ: ६० मिटर देखि २४१० मिटरसम्म)।
• क्षेत्रफल र सिमाना: कुल क्षेत्रफल १८५५ वर्ग कि.मी. (८०% तराई)। पूर्वमा झापा र इलाम, पश्चिममा सुनसरी, उत्तरमा धनकुटा र पाँचथर तथा दक्षिणमा भारतको बिहार।
• प्रशासनिक विभाजन: १७ वटा स्थानीय तह तथा १५९ वटा वडाहरू।
• सांस्कृतिक विविधता: राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार १४२ जातजाति मध्ये ११५ जातजाति र १२४ मातृभाषा मध्ये ७९ मातृभाषा बोल्ने व्यक्तिहरूको बसोबास।
• प्रमुख ऐतिहासिक/पर्यटकीय स्थलहरू: विराट राजाको दरबार, धनपाल गढी, राजारानी पोखरी, सुनवर्षी पोखरी, कानेपोखरी, मिक्लाजुङ डाँडा आदि।

अस्पतालको विकासक्रम र इतिहास

बहु-विविधतायुक्त मोरङ जिल्लाको पूर्वी भागको करिब मध्यतिर उर्लाबारी नगरपालिका वडा नं. ३ मा पूर्व-पश्चिम राजमार्गको छैउमै उत्तरपट्टी "मदन भण्डारी अस्पताल तथा ट्रमा सेन्टर" अवस्थित छ। यस अस्पतालको इतिहास विकासक्रम निम्न अनुसार रहेको छ: